2026 жылғы 23 тамыз күні елімізде алғаш рет Құрылтай депутаттарын сайлау өтеді. Бұл оқиға Қазақстанның саяси жүйесіндегі жаңа кезеңнің басталуын білдіреді. Құрылтай ұғымы қазақ халқы үшін таңсық емес. Ол ғасырлар бойы ел тағдырын айқындайтын маңызды мәселелер талқыланатын кеңес алаңы ретінде белгілі болды. Бүгінде осы тарихи дәстүр жаңа саяси институт ретінде жаңаша мазмұнға ие болып отыр.
Қазақ тарихындағы құрылтайлар мемлекеттің болашағына қатысты шешімдер қабылданатын маңызды жиын болды. Ел билеушілерін сайлау, сыртқы қауіп-қатерге қарсы әрекеттерді талқылау, бірлік пен тұтастықты сақтау сияқты мәселелер осындай басқосуларда қаралған. Құрылтайдың негізгі қағидаты халықтың ортақ мүддесін көздеу, пікір алмасу және келісімге келу болатын.
Уақыт өте келе қоғамдық басқару жүйесі өзгеріп, мемлекеттік институттар жаңарды. Соған қарамастан, кеңесу мәдениеті мен ортақ шешім қабылдау дәстүрі ұлттық сананың маңызды бөлігі ретінде сақталып қалды. Қазіргі Құрылтай осы тарихи сабақтастықты заманауи демократиялық рәсімдермен ұштастыруға бағытталған жаңа институт ретінде қарастырылады.
Бүгінгі Құрылтай бұрынғы тарихи құрылтайлардың тура көшірмесі емес. Ол Конституция мен заңдарға негізделген мемлекеттік басқару жүйесінің құрамдас бөлігі ретінде жұмыс істейді. Депутаттар белгілі бір мерзімге сайланып, заң шығару қызметін жүзеге асырады. Осы тұрғыдан алғанда, дәстүрлі құрылтайдың рухани мұрасы қазіргі заманғы өкілді демократия қағидаттарымен сабақтасып отыр.
23 тамызда өтетін алғашқы сайлау жаңа институттың қалыптасуындағы маңызды белес саналады. Бұл науқанның ерекшелігі тек жаңа органды жасақтауда ғана емес, сонымен бірге азаматтардың елдің заң шығарушы билігін қалыптастыруға қатысуының жаңа тетігін іске асыруында.
Қандай саяси жүйе болмасын, оның тиімділігі азаматтардың белсенділігіне, құқықтық мәдениетіне және қоғамдық жауапкершілігіне байланысты. Сондықтан Құрылтай сайлауының маңызын тек саяси оқиға ретінде ғана емес, мемлекет пен қоғам арасындағы өзара байланысты нығайтуға бағытталған кезең ретінде бағалауға болады.
