Redactor
ТАРИХИ МҰРАНЫ ҚОРҒАУ – ҰЛТТЫҚ ҚҰНДЫЛЫҚТАРДЫ КЕЛЕР ҰРПАҚҚА ЖЕТКІЗУ КЕПІЛІ
Тарихи-мәдени мұра – халықтың өткенінен сыр шертетін, ұлттық болмысын айқындайтын баға жетпес құндылық. Әсіресе, көне өркениеттердің ізі сақталған Түркістан өңірі үшін тарихи ескерткіштерді қорғау мен оларды келешек ұрпаққа аман жеткізудің маңызы зор.
Жаңа Конституцияның 40-бабында Қазақстан азаматтарының тарихи және мәдени мұраны сақтауға қамқорлық жасауға, тарих пен мәдениет ескерткіштеріне ұқыптылықпен қарауға міндетті екені көрсетілген. Бұл қағида тарихи құндылықтарды қорғау тек мемлекеттік мекемелердің жұмысы емес, әрбір азаматтың ортақ жауапкершілігі екенін білдіреді.
Түркістан облысының тарихи мұраға бай өңір ретіндегі орны нақты деректермен де айқындалады. Ресми мәліметтер бойынша, облыста 1 792 тарихи-мәдени мұра нысаны есепке алынған. Олардың қатарында халықаралық маңызы бар Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, республикалық маңызы бар 40 және жергілікті маңызы бар 403 ескерткіш бар. Бұл нысандар өңірдің ғана емес, тұтас еліміздің тарихи жадын қалыптастыруда маңызды орын алады.
Мәдени мұраны сақтау бағытындағы жұмыстар да жалғасуда. 2025 жылы Сауран археологиялық-сәулеттік кешенінде, Ежелгі Түркістан мен Отырар қалашықтарында, Аппақ Ишан сәулет кешенінде және Шәмет Ишан мешіт-медресесінде ғылыми-реставрациялық жұмыстар жүргізілген. Ал 2026 жылы Созақ ауданындағы Құмкент ауылында орналасқан Баба Түкті Шашты Әзіз кесенесін реставрациялау жоспарланған.
Бұдан бөлек, 2026–2028 жылдарға Қожа Ахмет Ясауи мұрасын зерттеу, сақтау және кеңінен насихаттауға арналған 37 іс-шарадан тұратын жоспар бекітілген. Бағдарлама аясында ғылыми-зерттеу, білім беру, мәдени-ағартушылық және қалпына келтіру бағыттарына басымдық беріледі.
Менің ойымша, тарихи ескерткіштерді сақтау мәселесін тек ғимараттар мен көне құрылыстарды қалпына келтірумен шектеуге болмайды. Бұл – тарихи деректерді зерттеу, рухани құндылықтарды дәріптеу және жас ұрпақтың туған жер тарихына деген қызығушылығын арттырумен тығыз байланысты жұмыс.
Түркістанның тарихи мұрасы мәдени туризмді дамытуға да мүмкіндік береді. Көне қалашықтар мен сәулет ескерткіштерін таныту арқылы өңірдің туристік әлеуетін арттырып, ұлттық тарихты халықаралық деңгейде насихаттауға болады.
Конституцияда бекітілген азаматтық міндеттің мәні де осында. Тарихи мұраға құрметпен қарау – ата-бабадан қалған аманатты сақтау ғана емес, болашақ ұрпақтың өз тарихын танып, ұлттық құндылықтарын бағалауына жағдай жасау. Өткенді қорғау арқылы біз келешекке рухани негіз қалыптастырамыз.
